اثر تنش‌های خشکی و شوری بر کیفیت گل، تغییرات بیوشیمیایی و غلظت یون‌ها در گل نرگس شهلا (Narcissus tazzeta cv. ‘Shahla’)

نویسندگان

  • حسن بیات گروه علوم باغبانی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند
  • علی ناصری مقدم دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
چکیده مقاله:

سابقه و هدف: گل نرگس یکی از مهم‌ترین گیاهان زینتی و دارویی است که گونه‌های مختلف آن در سرتاسر دنیا به جز مناطق گرمسیری رشد می‌کنند. نرگس شهلا گیاهی سوخ‌دار و چندساله است که از آن به عنوان گل شاخه بریده، باغچه‌ای و گلدانی استفاده می‌شود. با توجه به اینکه گل نرگس شهلا یکی از محصولات مهم اقتصادی و زیر کشت در ایران است و از طرف دیگر بحران خشکسالی و شوری آب‌ و خاک از مشکلات جدی بخش تولید در کشاورزی است، آگاهی از میزان تحمل این گیاه به تنش‌های خشکی و شوری به منظور تولید بهینه محصول، امری ضروری است. این پژوهش با هدف مطالعه تأثیر توأم تنش‌های خشکی و شوری بر برخی از خصوصیات زایشی، بیوشیمیایی و غلظت یون‌های سدیم و پتاسیم گل نرگس انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش گلدانی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتور اول تنش خشکی در چهار سطح 90 (شاهد)، 70، 50 و 30 درصد ظرفیت زراعی و فاکتور دوم تنش شوری آب آبیاری ناشی از کلرید سدیم در چهار سطح صفر (شاهد)،20، 40 و 60 میلی‌مولار بودند. اعمال تیمار‌های خشکی و شوری حدود 4 ماه به طول انجامید و سپس صفات مورد نظر اندازه‌گیری شدند. صفات مورد بررسی شامل تعداد گل، قطر گل، کلروفیل کل، کاروتنوئید و فلاونوئید برگ، آنزیم‌های کاتالاز و گایاکول پراکسیداز برگ و مقادیر عناصر سدیم و پتاسیم برگ و سوخ بودند. یافته‌ها: نتایج نشان داد اثر تنش‌های خشکی و شوری و اثر متقابل آن‌ها بر تعداد گل معنی‌دار نبود؛ ولی این تنش‌ها سبب کاهش قطر گل شدند. بیشترین و کمترین قطر گل به ترتیب از تیمارهای شاهد و تنش خشکی 30 درصد ظرفیت زراعی همراه با شوری 60 میلی‌مولار بدست آمد. اثر متقابل تنش‌های شوری و خشکی بر محتوای کلروفیل کل معنی‌دار و کاهشی بود. به‌طوری‌که تیمار 60 میلی‌مولار کلرید سدیم همراه با 30 درصد ظرفیت زراعی باعث کاهش 72 درصدی کلروفیل کل نسبت به شاهد شد. تنش‌های شوری و خشکی سبب کاهش محتوای کاروتنوئید برگ شدند، به‌طوری‌که مقدار این صفت در شدیدترین سطوح شوری و خشکی، به ترتیب 26 و 25 درصد در مقایسه با شاهد کاهش یافت. نتایج نشان داد که با افزایش سطوح تنش شوری و خشکی میزان فعالیت آنزیم‌های کاتالاز و گایاکول پراکسیداز افزایش یافت، به‌طوری‌که بیشترین فعالیت آنزیمی از بالاترین سطوح (شوری 60 میلی‌مولار و 30 درصد ظرفیت مزرعه) بدست آمد. در اثر متقابل دو تنش، بیشترین میزان فعالیت آنزیم کاتالاز مربوط به تیمار 60 میلی‌مولار همراه با 30 درصد ظرفیت زراعی با افزایش 5/4 برابری نسبت به شاهد بدست آمد. با افزایش تنش‌ شوری و خشکی میزان پتاسیم برگ و سوخ کاهش یافت، ولی سدیم برگ و سوخ، با افزایش تنش‌ها به ویژه تنش شوری، افزایش یافت. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که همه سطوح تنش‌های خشکی و شوری موجب افزایش و بهبود فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (کاتالاز و گایاکول پراکسیداز) و غیر آنزیمی (فلاونوئید کل) گل نرگس شد؛ اما تحت شرایط تنش خشکی و شوری، قطر گل، میزان کاروتنوئید و کلروفیل کل کاهش یافتند. تحت شرایط تنش شوری و خشکی، میزان تجمع سدیم در برگ در مقایسه با سوخ، بیشتر بود. نتایج نشان داد حساسیت گیاه نرگس نسبت به تنش شوری بیشتر از خشکی بود که با کاربرد همزمان دو تنش، اثرات منفی تشدید شد. به‌طور کلی، نتایج نشان داد که کشت گل نرگس تا سطح رطوبتی 70 درصد ظرفیت زراعی و شوری آب آبیاری حدود 3 دسی زیمنس بر متر تأثیر منفی قابل توجهی بر عملکرد و کیفیت گیاه نداشت و قابل توصیه است.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دانلود متن کامل این مقاله و بیش از 32 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

اثر مقادیر مختلف زئولیت طبیعی بر ویژگی‌های رویشی و زایشی گل نرگس شیراز رقم "شهلا" (Narcissus tazetta L. cv. Shahla)

در حال حاضر گزارش‌های زیادی در مورد اثر مثبت و بارز زئولیت‌های طبیعی بر ویژگی‌های رویشی و زایشی گیاهانی مانند غلات، نشاهای سبزی ها، درختان و درختچه‌های زینتی، گل‌های فصلی، گیاهان گلدانی، چمن‌ها و گل‌های بریدنی وجود دارد. اما تاکنون گزارشی در زمینه استفاده از زئولیت‌های طبیعی بر رشد رویشی و زایشی گیاهان سوخوار (پیازی) وجود ندارد.  بدین منظور در این پژوهش، اثر مقادیر مختلف زئولایت طبیعی بر ویژگی‌...

متن کامل

بررسی اثر تنظیم ‏کننده‎های رشد گیاهی بر صفات مورفولوژیکی و اسانس گل نرگس (Narcissus tazetta L.)

   گل نرگس (Narcissus tazetta L.) نه تنها به‎عنوان گل بریده و گیاه زینتی شناخته می‎شود، بلکه ارزش بالایی در صنعت عطر سازی دارد. در این آزمایش تأثیر چهار نوع تنظیم‎کننده رشد گیاهی  شامل اسیدجیبرلیک (100 پی پی ام) ، بنزیل‎آدنین (500 پی پی ام)، اسید ایندول بوتیریک (200 پی پی ام) و سایکوسل (800 پی پی ام ) رویصفاتمورفولوژیکیو اسانس نرگس مورد بررسی قرار گرفت. تنظیم‏کننده‎های رشد در دو مرحله مجزا روی ...

متن کامل

بررسی تأثیر جیبرلیک اسید و هیومیک اسید بر برخی صفات رشدی گل نرگس رقم ژرمن (Narcissus jonquilla cv. German)

به‌منظور بررسی تأثیر جیبرلیک اسید و هیومیک اسید بر برخی صفات ریخت‌شناختی (مورفولوژیکی) و فیزیولوژیکی گل نرگس رقم ژرمن آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایۀ کامل تصادفی اجرا شد که شامل 12 تیمار و هر تیمار دارای سه تکرار و برای هر تکرار پنج گلدان در نظر گرفته شد. عامل اول، جیبرلیک اسید که در چهار سطح با غلظت­های 0 (تیمار شاهد)، 150، 300  و 450 قسمت در میلیون (پی‌پی‌ام) بود که به­صورت غوطه‌وری...

متن کامل

تأثیر بنزیل‌آدنین و نیترات پتاسیم بر برخی صفات مورفوفیزیولوژیکی گل نرگس (Narcissus tazetta L.)

تنظیم‌کننده‌های رشد مختلفی برای بهبود کیفیت گل‌بریده در گیاهان پیازی استفاده می‌شوند ولی تأثیر آن‌ها به ژنوتیپ و شرایط رشد گیاه مانند وضعیت تغذیۀ گیاه نیز بستگی دارد. این آزمایش به‌منظور بررسی برهمکنش بنزیل‌آدنین با غلظت‌های (0، 100، 200  و 500 میلی‌گرم در لیتر) به دو روش (خیساندن سوخ‌ها به مدت 24 ساعت پیش از کشت، محلول‌پاشی در مراحل اولیۀ ظهور گل‌آذین) و نیترات پتاسیم با مقادیر (0، 1، 2، 4 گرم...

متن کامل

بررسی اثر تنظیم ‏کننده‎های رشد گیاهی بر صفات مورفولوژیکی و اسانس گل نرگس (narcissus tazetta l.)

گل نرگس (narcissus tazetta l.) نه تنها به‎عنوان گل بریده و گیاه زینتی شناخته می‎شود، بلکه ارزش بالایی در صنعت عطر سازی دارد. در این آزمایش تأثیر چهار نوع تنظیم‎کننده رشد گیاهی  شامل اسیدجیبرلیک (100 پی پی ام) ، بنزیل‎آدنین (500 پی پی ام)، اسید ایندول بوتیریک (200 پی پی ام) و سایکوسل (800 پی پی ام ) رویصفاتمورفولوژیکیو اسانس نرگس مورد بررسی قرار گرفت. تنظیم‏کننده‎های رشد در دو مرحله مجزا روی پیا...

متن کامل

تأثیر تنشهای شوری و خشکی بر عملکرد گل و میزان فلاونول-O-گلیکوزیدها در گیاه بابونه (Matricaria chamomilla)

فلاونوئیدها ترکیبهای پلی‌فنولیکی هستند که دارای اثرات آنتی‌اکسیدانی قوی می‌باشند. بابونه (L. Matricaria chamomilla) به عنوان گیاه دارویی، دارای مواد فعال بیولوژیکی است که از آن جمله می‌توان به روغن فرار و فلاونوئیدها اشاره نمود. فلاونول-O-گلیکوزید‌ها از نظر مقدار، بیشترین درصد از فلاونوئید گلهای بابونه را شامل می‌شوند. در این تحقیق یک آزمایش گلخانه‌ای، در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار به منظ...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید

ذخیره در منابع من قبلا به منابع من ذحیره شده

{@ msg_add @}


عنوان ژورنال

دوره 27  شماره 1

صفحات  207- 221

تاریخ انتشار 2020-04-20

با دنبال کردن یک ژورنال هنگامی که شماره جدید این ژورنال منتشر می شود به شما از طریق ایمیل اطلاع داده می شود.

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023